سوالات زیادی در مورد اعتیاد وجود دارد اینکه چرا برخی افراد مصرف مواد را شروع میکنند؟ آیا همه افرادی که مواد مصرف میکنند اعتیاد پیدا میکنند؟ آیا فرد معتاد خوب میشود؟ چرا فرد معتاد اراده نمیکند و ماده مصرفی را کنار نمیگذارد؟ بهترین درمان برای اعتیاد چیست؟ آیا کمپ محل مناسبی برای ترک اعتیاد است؟ چرا برخی افراد راحت کنار میگذارند ودیگر مصرف نمیکنند در حالیکه برخی دیگر نمیتوانند و...
البته برای این سوالات جواب قطعی و واضحی وجود ندارد و میتوان گفت موضوع اعتیاد بسیار پیچیده و مبهم است و هنوز ناشناخته های زیادی دارد و صاحب نظران این رشته نیز در بسیاری از موارد اختلاف نظر دارند، با اینحال در این مقاله سعی کرده ام جواب این سوالات را به شکلی که بتواند راه گشا باشد بیان کنم.
آنچه در این مقاله می خوانید:
اینکه چرا برخی افراد سراغ مواد می روند علل زیادی میتواند داشته باشد شامل
1) فشار همسالان (peer group) یک عامل بسیار مهم برای مصرف مواد در نوجوانی و جوانی میباشد. یعنی افراد تحت تاثیر همدیگر و برای جلوگیری از طرد شدن مصرف میکنند.
2) مورد آزار جسمی، جنسی و یا روانی قرار گرفتن در کودکی (child abuse)
3) به عنوان خود درمانی :(self- medication)مثلا فرد اضطراب ، افسردگی ، رنج عمیق درونی(میتواند این درد روحی ناشی از مورد دو یعنی آزارهای کودکی باشد) دارد و به عنوان خود درمانی به مواد روی می آورد.
4) خانواده آشفته
5) عوامل ژنتیکی
در مجموع باید گفت که افراد معتاد یک سری ویژگی مشابه دارند اما نکته مهم این است که هر کدام داستان ومشکلات مخصوص خود را دارند و لذا هر کدام نسخه مربوط به خودش را باید دریافت کند.
درپاسخ به این سوال که اعتیاد چیست همچنانکه در ابتدا توضیح دادم اعتیاد موضوعی بسیار پیچیده می باشد که تعریف واحدی ندارد ولی اگر بخواهیم آنرا به شکل ساده توضیح دهیم باید گفت اعتیاد به حالتی اطلاق میشود که مصرف ماده یا انجام یک رفتاربرای فردجنبه حیاتی پیدا میکند ویک حالت اجبار به مصرف یا انجام یک رفتار وجود دارد. بنابر این تفاوت اصلی بین مصرف ماده واعتیاد به یک ماده در این نکته است که قبل ا ز اینکه فرد به مرحله اعتیاد برسد کنترل مصرف در اختیار فرد مصرف کننده است و لذا هر وقت که بخواهد می تواند مصرف نکند ولی زمانی که فرد به مرحله اعتیاد می رسد معمولا دیگر توان مقاومت در برابر مصرف را ندارد و دانستن این موضوع توسط خانواده تاثیر بسیار مهمی در مسیر درمان دارد.
گفته میشود اینکه عده ای راحت تر کنار می گذارند شاید این موضوع باشد که آنها هنوز به مرحله اعتیاد نرسیدند و هنوز اجبار به مصرف پیدا نکردند.
در مورد اینکه چه زمانی فرد مصرف کننده وارد مرحله اعتیاد میشود جواب قاطعی وجود ندارد ولی بطور کلی زمان مشخصی ندارد در برخی افراد ممکن است بعد از یکماه به مرحله اعتیاد برسند و در برخی افراد شاید چند سال طول بکشد. البته وابستگی جسمی معمولا بعد از دو هفته مصرف روزانه ایجاد میشود.
پاسخ قاطعی نمیتوان به این سوال داد و این موضوع به عوامل متعددی ازجمله میزان آمادگی ژنتیکی ، نوع ماده، نحوه مصرف ماده ، علت مصرف، سن شروع و ... دارد.
برخلاف تصور عموم برای اطلاق اعتیاد مصرف روزانه لارم نیست و اینکه مثلا خانواده مطرح میکنه ما چهار روز باهم سفر بودیم و مطمئن هستیم که مصرف نکرده (حتی اگر واقعا مصرف نکرده باشد) معیاری برای تشخیص عدم اعتیاد نیست.
بطور کلی بهبود فرد معتاد به عوامل مختلفی بستگی دارد ولی قطعا امکان پذیر است بطوریکه برخی از دانشمندان و صاحب نظران اعتیاد زمانی مصرف کننده بوده اند.
اصولا درمان دو بخش دارد بخشی مربوط به کنترل علائم قطع ماده مصرفی است و بخش دوم که رکن اصلی درمان است مربوط به درمان رفتارها و باورهای اعتیادی است که بهبودی بدون توجه به این بخش امکان پذیر نیست.
اینکه چه شیوه درمانی مناسب تر است باید گفت بستگی به بیمار دارد و نمیتوان یک نسخه واحد برای همه درنظر گرفت. ولی نقطه مشترک دردرمان همه معتادان این است که آنها را درک کنیم، به آنها برچسب نزنیم، ارتباط مناسبی با آنها برقرار کنیم، قضاوتشان نکنیم ، فکر نکنیم که از آنها بیشتر میدانیم ، واجازه دهیم براحتی احساسشان را بیان کنند.
نصیحت و یادآوری فرصتهای از دست رفته نه تنها کمکی به درمان نمیکند بلکه میتواند آسیب جبران ناپذیری به درمان بزند.
ما درکلینیک ترک اعتیاد نیکیار(دکتر مربی) محیطی ایجاد کرده ایم که بیمار احساس آرامش و اطمینان داشته باشد و احساس کند اینجا همان جایی است که میتواند با خیال راحت بدون اینکه قضاوت شود مشکلاتش را بیان کند و مطمئن باشد که تمام تلاشمان را صادقانه انجام می دهیم تا مسیر درمان و بهبودی بخوبی طی شود.
